Klassieke ayurvedische geschriften berusten op een vocabulaire van Sanskrietbegrippen, elk met een precieze betekenis binnen de traditie. Deze woordenlijst introduceert de meest voorkomende ervan voor lezers in Europa die de klassieke begrippen nauwkeuriger willen volgen. Het is een educatieve naslagbron en geen vervanging voor de begeleiding van een gekwalificeerd professional.

Constitutie en de Doshas

Ayurveda betekent letterlijk de kennis van het leven, een klassiek gedachtegoed dat beschrijft hoe lichaam, geest, zintuigen en omgeving zich tot elkaar verhouden. Daarbinnen liggen enkele grondbegrippen.

Prakriti (de aangeboren constitutie) beschrijft het constitutionele patroon waarmee een mens geacht wordt geboren te zijn, tot uitdrukking gebracht in de drie Doshas. Een Dosha is een functioneel beginsel dat, in het klassieke model, gevormd wordt uit de vijf grote elementen.

  • Vata: het beginsel van beweging, beschreven als licht, droog en beweeglijk.
  • Pitta: het beginsel van omvorming, beschreven als warm en scherp.
  • Kapha: het beginsel van structuur en samenhang, beschreven als zwaar, standvastig en koel.

In de klassieke opvatting zijn dit patronen om eigenschappen te duiden, geen anatomische delen. Zij worden steeds besproken in termen van evenwicht tussen eigenschappen zoals licht en zwaar, warm en koel, beweeglijk en stabiel.

Weefsels, vuur en kanalen

Dhatu betekent datgene wat draagt. De traditie beschrijft zeven van zulke weefselbegrippen, de sapta dhatu, opgevat als opeenvolgende producten van voeding binnen het klassieke kader.

Agni is het klassieke beginsel van omvorming, het idee dat vorm geeft aan de wijze waarop de traditie spreekt over verandering en verfijning doorheen het gehele stelsel. Mala verwijst naar wat de klassieke teksten omschrijven als de producten die bestemd zijn het lichaam te verlaten.

Srotas zijn de kanaalstelsels waardoor stoffen en signalen zich zouden bewegen, van brede doorgangen tot de fijnste kanalen op weefselniveau. Ojas wordt beschreven als de verfijnde essentie van de weefsels, in klassieke geschriften in verband gebracht met standvastigheid en veerkracht.

De begrippen lezen in het dagelijks leven

Deze woorden komen ook overal in de klassieke routine voor. Dinacharya is de dagelijkse routine, Abhyanga de traditionele praktijk van oliemassage, en Rasayana de klassieke traditie van zachte verjonging. Het herkennen ervan maakt de bredere literatuur, en de beschrijvingen bij de bereidingen van Sitaram Ayurveda, gemakkelijker te volgen.

Veelgestelde vragen

Zijn de vijf elementen hetzelfde als de chemische elementen? Nee. In de klassieke Ayurveda zijn het kwalitatieve categorieën die eigenschappen zoals licht en zwaar of warm en koel beschrijven, niet de elementen uit de scheikunde.

Ligt Prakriti vast? De traditie beschouwt Prakriti als een betrekkelijk stabiel grondpatroon, te onderscheiden van de wisselende omstandigheden die iemand in de loop van de tijd kan ervaren.